Seyirci, Salon ve Tiyatro İşletimi Terimleri
Tiyatro salonu mimarisi, bilet/seyirci hizmetleri ve temsil organizasyonuna ilişkin terminoloji; sahne terimleriyle kesişen girişler ilişki olarak işaretlenir.

Giriş: Salon ve işletim
Fuaye, gişe, parter ve loca terimleri seyirci deneyiminin mimari ve işletim boyutunu adlandırır. Judith Strong tiyatro binaları rehberinde salon tiplerini planlama bağlamında ele alır. 1
Iain Mackintosh seyirci–sahne ilişkisinin bina tipolojisini nasıl belirlediğini tartışır. 2
Temsil organizasyonu
Matine, prömiyer, sezon, repertuvar, turne ve kapalı gişe, yapımcı/işletme dilinin çekirdeğidir. Christopher Balme tiyatro kurumunu etkinlik, bina ve sanat biçimi olarak ayırır. 3
FOH ve seyirci hizmetleri
Front of house, house manager, yer gösterici ve latecomer seating, temsil günü operasyon terminolojisidir. Carlson mekân sembolizmi açısından seyircinin salondaki konumunu performans okumasıyla ilişkilendirir. 4
Yeşil oda, dressing room, suflör ve curtain call, sahne tarafı ile salon tarafı arasındaki geçiş alanlarını adlandırır.
Terimler sözlüğü
Aşağıdaki kayıtlar bu grubun canonical terim listesine karşılık gelir; ileride ayrı terim sayfalarına genişletilecektir.
Fuaye
Kısa tanım: Fuaye, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Fuaye (Foyer) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 5
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 6
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 7
Kullanım örneği: “Fuaye…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Gişe
Kısa tanım: Gişe, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Gişe (Box office) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 8
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 9
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 10
Kullanım örneği: “Gişe…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Parter
Kısa tanım: Parter, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Parter (Stalls) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 11
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 12
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 13
Kullanım örneği: “Parter…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Balkon
Kısa tanım: Balkon, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Balkon (Balcony) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 14
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 15
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 16
Kullanım örneği: “Balkon…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Loca
Kısa tanım: Loca, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Loca (Box (seating)) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 17
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 18
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 19
Kullanım örneği: “Loca…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Salon
Kısa tanım: Salon, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Salon (Auditorium) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 20
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 21
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 22
Kullanım örneği: “Salon…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Yer gösterici
Kısa tanım: Yer gösterici, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Yer gösterici (Usher) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 23
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 24
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 25
Kullanım örneği: “Yer gösterici…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Program
Kısa tanım: Program, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Program (Playbill) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 26
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 27
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 28
Kullanım örneği: “Program…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Matine
Kısa tanım: Matine, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Matine (Matinee) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 29
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 30
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 31
Kullanım örneği: “Matine…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Suare
Kısa tanım: Suare, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Suare terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 32
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 33
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 34
Kullanım örneği: “Suare…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Gala
Kısa tanım: Gala, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Gala terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 35
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 36
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 37
Kullanım örneği: “Gala…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Prömiyer
Kısa tanım: Prömiyer, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Prömiyer (Premiere) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 38
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 39
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 40
Kullanım örneği: “Prömiyer…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Sezon
Kısa tanım: Sezon, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Sezon (Season) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 41
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 42
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 43
Kullanım örneği: “Sezon…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Repertuvar
Kısa tanım: Repertuvar, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Repertuvar (Repertoire) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 44
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 45
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 46
Kullanım örneği: “Repertuvar…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Turne
Kısa tanım: Turne, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Turne (Tour) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 47
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 48
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 49
Kullanım örneği: “Turne…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Kapalı gişe
Kısa tanım: Kapalı gişe, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Kapalı gişe (Sold out) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 50
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 51
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 52
Kullanım örneği: “Kapalı gişe…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Ara
Kısa tanım: Ara, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Ara (Interval) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 53
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 54
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 55
Kullanım örneği: “Ara…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Curtain call
Kısa tanım: Curtain call, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Curtain call (Final) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 56
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 57
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 58
Kullanım örneği: “Curtain call…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Front of house
Kısa tanım: Front of house, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Front of house (FOH (salon önü)) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 59
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 60
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 61
Kullanım örneği: “Front of house…” ifadesi prova notunda sık görülür.
House manager
Kısa tanım: House manager, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
House manager (Salon müdürü) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 62
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 63
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 64
Kullanım örneği: “House manager…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Yeşil oda
Kısa tanım: Yeşil oda, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Yeşil oda (Green room) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 65
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 66
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 67
Kullanım örneği: “Yeşil oda…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Dressing room
Kısa tanım: Dressing room, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Dressing room (Makyaj odası) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 68
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 69
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 70
Kullanım örneği: “Dressing room…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Suflör
Kısa tanım: Suflör, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Suflör (Prompter) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 71
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 72
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 73
Kullanım örneği: “Suflör…” ifadesi prova notunda sık görülür.
İlişkili terimler: Masa başı · Okuma provası · Sahne provası · Teknik prova
House open
Kısa tanım: House open, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
House open (Salon açıldı) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 74
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 75
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 76
Kullanım örneği: “House open…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Latecomer seating
Kısa tanım: Latecomer seating, tiyatro prodüksiyonunda kullanılan mesleki/teknik bir terimdir.
Latecomer seating (Geç gelen seyirci) terimi, seyirci isletme alanında sık kullanılır. Mesleki kullanımda bağlam (prova, temsil, teknik ekip) anlamı belirler. 77
Türkiye tiyatro pratiğinde İngilizce karşılıklar ekip içi iletişimde sık geçer; canonical kayıtta alias alanı arama için saklanır. 78
Aynı sözcük başka grupta farklı anlam taşıyorsa (homograf), ayrı slug ile yönetilir; çift kayıt oluşturulmaz. 79
Kullanım örneği: “Latecomer seating…” ifadesi prova notunda sık görülür.
Kaynakça
- Judith Strong. Theatre buildings, Theatre buildings, Routledge (2010) · Bağlantı
- Iain Mackintosh. Architecture, Actor and Audience, Architecture, Actor and Audience, Routledge (1993) · Bağlantı
- Christopher B. Balme. The Cambridge Introduction to Theatre Studies, Cambridge University Press (2008) · DOI · Bağlantı
- Marvin A. Carlson. Places of Performance: The Semiotics of Theatre Architecture, Places of Performance: The Semiotics of Theatre Architecture, Cornell University Press (1993) · Bağlantı
- Patrice Pavis. Dictionary of the Theatre: Terms, Concepts, and Analysis, Dictionary of the Theatre: Terms, Concepts, and Analysis, University of Toronto Press (1999) · Bağlantı
- Oscar G. Brockett; Franklin J. Hildy. History of the Theatre, History of the Theatre, Pearson (2007) · Bağlantı
- Martin Banham. The Cambridge Guide to Theatre, The Cambridge Guide to Theatre, Cambridge University Press (1995) · Bağlantı
- J. Michael Gillette. Theatrical Design and Production: An Introduction to Scene Design and Construction, Lighting, Sound, Costume, and Makeup, Theatrical Design and Production: An Introduction to Scene Design and Construction, Lighting, Sound, Costume, and Makeup, McGraw-Hill Education (2023) · Bağlantı
- John Holloway. Illustrated Theatre Production Guide, Illustrated Theatre Production Guide, Taylor & Francis Group (2020) · Bağlantı
- Fraser Reid. The Stage Lighting Handbook, The Stage Lighting Handbook, Routledge (2001) · Bağlantı
- Deena Kaye; James LeBrecht. Sound and Music for the Theatre: The Art & Technique of Design, Sound and Music for the Theatre: The Art & Technique of Design, Elsevier (2009) · Bağlantı
- Rosemarie Ingham; Liz Covey. The Costume Technician's Handbook, The Costume Technician's Handbook, Heinemann Drama (2003) · Bağlantı
- Gay McAuley. Not Magic but Work: An Ethnographic Account of a Rehearsal Process, Not Magic but Work: An Ethnographic Account of a Rehearsal Process, Manchester University Press (2015) · Bağlantı
- Susan Letzler Cole. Directors in Rehearsal: A Hidden World, Directors in Rehearsal: A Hidden World, Routledge (2013) · Bağlantı
- Peter Brook. The Empty Space, The Empty Space, MacGibbon & Kee (1968) · Bağlantı
